Viêm họng hạt là gì? Nguyên nhân, Triệu chứng, Cách điều trị

Viêm họng hạt là bệnh lý đường hô hấp xảy ra khi chứng viêm họng đã chuyển sang thể mãn. Mọi lứa tuổi có thể bị mắc bệnh tuy nhiên trẻ nhỏ, người già, những người có cơ địa yếu là đối tượng dễ bị bệnh hơn cả. Người bệnh nếu không phát hiện sớm và tuân theo phác đồ điều trị có thể phải đối mặt với hệ quả nguy hiểm như: viêm phổi, viêm phế quản, viêm tai giữa cấp hay thậm chí là ung thư vòm họng. 

Viêm họng hạt là gì, bệnh có nguy hiểm không?

Viêm họng hạt là tình trạng bệnh viêm họng kéo dài và tái phát nhiều lần. Vùng hầu họng và amidan bị viêm nhiễm làm cho các tế bào lympho phát làm việc quá độ gây ra hiện tượng bị phình to và hình thành các hạt. Hạt viêm này xuất hiện sau thành cổ với kích thước to nhỏ khác nhau có thể bằng hạt ngô, đỗ chúng sẽ kích thích vào vùng họng gây ra những hiện tượng đau rát khó chịu. 

viêm họng hạt
Viêm họng hạt là gì?

Bệnh viêm họng nếu không được phát hiện sớm và chữa trị kịp thời sẽ dẫn tới những biến chứng nghiêm trọng như: 

  • Cổ họng bị áp xe, sưng tấy, viêm amidan
  • Mắc thêm bệnh về tai mũi họng: Viêm xoang mũi, viêm tai giữa, viêm phổi, viêm phế quản.
  • Có thể hệ lụy tới bộ phận khác như: Thấp tim, viêm cầu thận, viêm khớp,…
  • Nhiều trường hợp bị nhiễm trùng máu cần điều trị nhanh
  • Nguy hiểm nhất có thể làm tăng nguy cơ ung thư vòm họng. 

Chính vì vậy, người bệnh cần tìm hiểu kiến thức bệnh, phát hiện và điều trị sớm, đúng cách để hạn chế thấp nhất những biến chứng nguy hiểm của bệnh viêm họng.

Viêm họng hạt triệu chứng như thế nào? Phân loại cấp bệnh

Triệu chứng đặc trưng nhất của viêm họng nổi hạt là cảm giác đau rát, ngứa cổ họng đặc biệt vào sáng sớm và đêm. Thêm vào đó người bệnh cũng cần chú ý với những dấu hiệu đi kèm như:

  • Sốt cao từ 38 – 40 độ C
  • Gặp khó khăn khi nhai nuốt, chán ăn hoặc ăn không ngon
  • Luôn có cảm giác vướng víu bên trong cổ họng nên muốn khạc nhổ
  • Người mệt mỏi, đau nhức có thể kèm theo sổ mũi, nhức đầu.
  • Há miệng thấy xuất hiện mảng xám hoặc màu trắng ở cổ họng.
  • Họng xuất hiện hạt li ti có kích thước khác nhau.
  • Ho khan, ho có đờm 
  • Hơi thở bỗng dưng có mùi hôi.

Tùy theo triệu chứng gặp phải, viêm họng hạt được chia thành 2 thể: viêm họng hạt cấp tính và viêm họng hạt mãn tính:

Bệnh viêm họng mãn tính
Giai đoạn đầu viêm họng hạt thường có những triệu chứng nhẹ
  • Viêm họng thể cấp tính: Là thời gian đầu khởi bệnh, bệnh mới bắt đầu tiến triển. Các triệu chứng ho rát, ngứa cổ họng, dịch đờm hay hạt viêm li ti vẫn ở mức độ nhẹ. Nếu người bệnh phát hiện sớm và giữ gìn cũng như dùng thuốc phù hợp có thể điều trị khỏi bệnh ngay. 
  • Viêm họng hạt mãn tính: Đây được xem là thời kỳ “quá độ” của thể cấp, kéo dài trên 3 tuần và lúc này các triệu chứng gặp phải cũng nghiêm trọng hơn. Ở thể mãn tính người bệnh đã nhờn thuốc nên điều trị sẽ khó hơn, dễ tái phát và nếu không trị triệt để sẽ phải đối mặt với biến chứng nguy hiểm. 

Nguyên nhân gây viêm họng hạt

Bệnh viêm họng có hạt là bệnh hô hấp phổ biến ở nước ta. Nguyên nhân chính của tình trạng này là do việc chủ quan trong điều trị viêm họng. Bệnh tái đi tái lại nhiều lần, chuyển sang mãn tính và dẫn đến viêm họng hạt. Ngoài ra,  nguyên nhân sâu xa dẫn đến tình trạng này bao gồm:

nguyên nhân họng bị viêm
Viêm họng có cả nguyên nhân trực tiếp và nguyên nhân gián tiếp
  • Nguyên nhân trực tiếp: Cơ thể bị vi khuẩn, virus xâm nhập, chúng sẽ tấn công vào tế bào niêm mạc họng trước, sau đó bắt đầu phát triển và lây lan. Lúc này Lympho phải làm việc liên tục dẫn tới “kiệt sức”, không còn khả năng kháng lại vi khuẩn, virus dẫn tới bệnh viêm họng hạt. 
  • Nguyên nhân gián tiếp: Do thói quen ăn uống, thường xuyên sử dụng rượu bia, chất kích thích, đồ cay nóng. Hoặc người bệnh phải làm việc hay sinh sống trong môi trường bị ô nhiễm bởi bụi bẩn, hóa chất độc hại. 
  • Nguyên nhân do bệnh lý: Những người bị mắc chứng trào ngược dạ dày, suy gan, rối loạn dạ dày, viêm mũi dị ứng,… dễ bị viêm họng hạt. 

Cách chẩn đoán bệnh

Để đưa ra chẩn đoán chính xác có bị viêm họng hạt hay không bạn nên tới thăm khám tại cơ sở y tế uy tín. Các bác sĩ sẽ dựa theo các biểu hiện lâm sàng như:

  • Sốt cao đột ngột, toàn thân đau nhức
  • Cổ họng đau rát, ngứa, ho khan, ho có đờm
  • Thấy vướng víu cổ họng, thường xuyên muốn khạc nhổ
  • Niêm mạc họng đỏ, sưng viêm, xuất hiện hạt nhỏ lấm tấm với kích thước khác nhau
  • Có thể có thêm mủ trắng khi bệnh đã chuyển giai đoạn nặng. 

Cách điều trị viêm họng hạt

Để chữa dứt điểm viêm họng hạt người bệnh cần kiên trì và điều quan trọng là tìm được đúng phương pháp chữa đúng bệnh. Hiện nay có 3 phương pháp mọi người thường sử dụng:

Điều trị viêm họng hạt theo Tây y

Cuộc sống hiện đại, y tế cũng phát triển nhanh chóng, điều trị viêm họng hạt theo Tây y được nhiều người lựa chọn bởi tính phổ biến và tiện lợi của nó. 

Đơn thuốc điều trị viêm họng hạt

Các bác sĩ sẽ tùy theo tình trạng thực tế của người bệnh để đưa ra đơn thuốc điều trị viêm họng hạt phù hợp, gồm có:

viêm họng hạt
Sử dụng bài thuốc Tây chữa viêm họng cần chú ý vào triệu chứng bệnh
  • Thuốc kháng sinh: Khi xác định nguyên nhân viêm họng hạt do sự xâm nhập của vi khuẩn các bác sĩ sẽ kê thuốc kháng sinh để kháng lại sự phát triển của vi khuẩn. Một số loại thuốc thường gặp như: nhóm thuốc beta-lactam và nhóm thuốc macrolid.
  • Thuốc giảm đau, hạ sốt: Dùng paracetamol, aspirin để giảm các triệu chứng sốt, đau rát họng.
  • Thuốc kháng viêm: Dùng ibuprofen, diclophenac… có tác dụng thuyên giảm cảm giác sưng, nóng, đỏ, đau. Với tình trạng bệnh nặng hơn các bác sĩ sẽ kê thêm thuốc prednisolon, dexamethason, betamethason. 
  • Dung dịch súc miệng: Có thể là các chất kháng khuẩn, kháng viêm để loại bỏ vi khuẩn gây hôi miệng. 

Để nhanh khỏi bệnh khi điều trị bằng thuốc Tân dược, người bệnh cần tuân thủ theo đúng phác đồ điều trị của bác sĩ. Lưu ý một số thành phần thuốc có thể gây kích ứng với trẻ nhỏ, người già, phụ nữ đang cho con bú, do đó cần hỏi kỹ ý kiến của bác sĩ trước khi dùng. 

Can thiệp ngoại khoa 

Đối với trường hợp bệnh nặng hoặc khi người bệnh có nhu cầu bác sĩ sẽ thực hiện can thiệp ngoại khoa bằng việc đốt hạt. Tùy theo tình trạng bệnh bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp đốt điện lạnh, sử dụng tia laser hoặc phương pháp đốt hạt sử dụng hóa chất.

Cách điều trị viêm họng hạt tại nhà

Trong dân gian mọi người lưu truyền những bài thuốc chữa viêm họng hạt tại nhà sử dụng những nguyên liệu sẵn có. Bạn có thể tham khảo một số bài thuốc sau đây:

Cách chữa viêm họng hạt bằng mật ong

Mọi người có thể sử dụng mật ong nguyên chất hoặc kết hợp mật ong với một số nguyên liệu khác để điều trị bệnh. 

Sử dụng mật ong chữa đau họng
Bài thuốc từ mật ong chữa viêm họng hạt rất đa dạng
  • Mật ong cùng nước ấm: Sử dụng 2 – 3 thìa cà phê mật ong pha cùng 300ml nước ấm. Khuấy đều để uống sẽ làm xoa dịu vùng cổ họng. 
  • Mật ong cùng gừng tươi: Gừng cạo vỏ, rửa sạch sau đó xay giã nhuyễn chắt lấy nước. Pha nước cốt gừng vừa lọc được cùng mật ong, thêm chút nước ấm để uống giúp giảm cảm giác đau rát họng.
  • Mật ong cùng chanh đào: Chuẩn bị 1 cân chanh đào rửa sạch, ngâm muối để sạch khuẩn, nửa cân đường phèn và 1 lít mật ong nguyên chất. Chanh đào cắt lát thành từng miếng mỏng, không bỏ hạt sau đó cho 3 thứ vào một hũ thủy tinh. Cứ một lớp chanh bạn lại thêm một lớp đường phèn cho tới khi hết. Ngâm trong thời gian khoảng 2 tháng rồi bỏ ra sử dụng. Mỗi ngày uống 1 – 2 thìa mật ong chanh đào sẽ cải thiện được tình trạng bệnh. 

Chữa viêm họng hạt bằng gừng

Tương tự như mật ong, những bài thuốc chữa viêm họng từ gừng cũng rất đa dạng.

Bài thuốc dân gian từ gừng chữa viêm họng
Bài thuốc dân gian từ gừng chữa viêm họng
  • Gừng kết hợp củ cải trắng: Gừng cạo vỏ, rửa sạch, cắt thành từng lát mỏng. Củ cải trắng gọt vỏ, rửa sạch với muối loãng cắt thành miếng nhỏ. Giã nát hỗn hợp gồm gừng và củ cải sau đó chắt lấy nước. Sử dụng nước cốt uống đều đặn ngày 2 lần và sáng tối. Súc miệng bằng nước ấm sau uống. 
  • Gừng và muối trắng: Gừng đem cạo vỏ, rửa sạch rồi cắt thành lát nhỏ. Giã nhuyễn gừng cùng muối sau đó cho hỗn hợp trên vào miệng ngậm khoảng 3 phút. Dùng đều đặn mỗi ngày 2 lần. Hoặc có thể pha thêm 100 ml nước ấm để uống thành từng ngụm nhỏ mỗi ngày.
  • Gừng tươi và rẻ quạt: Đem rửa sạch gừng và lá rẻ quạt, thái thành lát mỏng, nhỏ. Ngậm hỗn hợp trên và nhai nhẹ trong miệng khoảng 5 phút, có thể nuốt luôn cả bã. Ngày kiên trì thực hiện 2 lần, các triệu chứng viêm họng hạt sẽ giảm dần. 

Ngoài mật ong và gừng, bệnh nhân cũng có thể bỏ túi thêm một số bài thuốc chữa viêm họng có hạt từ nguyên liệu sẵn có như:

Ngậm tỏi: Bóc 1 tép tỏi sau đó thái thành từng lát mỏng. Dùng phần tỏi vừa cắt ngậm và nhai nhẹ để thành phần tỏi thẩm thấu vào bên trong niêm mạc. Bạn cũng có thể nướng chín tỏi rồi ăn sẽ cải thiện được chứng đau rát cổ họng đáng kể. 

Sử dụng trà bạc hà: Bạc hà có tính thanh nhiệt, giải độc, tăng cường đề kháng. Chuẩn bị 1 nắm lá bạc hà tươi rửa sạch, để ráo nước. Sau đó đem giã nát bạc hạc rồi hãm với nước sôi khoảng 10 phút. Thêm chút nước cốt chanh và uống từng ngụm nhỏ giúp giảm viêm, phục hồi tổn thương các mô họng.

Ăn cháo tía tô: Rửa sạch tía tô rồi thái nhỏ. Ninh 100g gạo và nấu cháo, cho tía tô vào cháo. Có thể thêm 1 quả trứng gà cho dễ ăn và bồi bổ thêm dinh dưỡng cho cơ thể. 

Sử dụng mẹo chữa viêm họng hạt bằng dân gian khá đơn giản tuy nhiên phương pháp này không thể điều trị dứt điểm viêm họng hạt mà chỉ có công dụng hỗ trợ trong quá trình điều trị.

Bài thuốc Đông y điều trị viêm họng hạt

Theo quan điểm Đông y, viêm họng hạt là  tình trạng phế phổi bị suy yếu do tác động của phong nhiệt, âm dương mất cân bằng. Vì thế để điều trị khỏi cần loại trừ chứng bệnh từ bên trong kết hợp bồi bổ, tăng cường sức khỏe. Một số bài thuốc nam chữa viêm họng hạt như:

Bài thuốc trị thể ngoại cảm phong hàn với chứng đau rát họng, sưng tấy, nghẹt mũi, khàn tiếng gồm có: 

Phòng phong, sài hồ, xuyên khung, cát cánh, tiền hồ, chỉ xác,… mỗi thứ 12 gam; 7 lát gừng tươi, 10 lá bạc hà. Đem hỗn hợp trên sắc cùng 11,5 lít nước. Đun nhỏ tới khi thuốc cạn còn 120ml thì tắt bếp. Thuốc chia nhỏ, đóng vào chai uống mỗi ngày 1 thang. 

Sử dụng Đông y chữa đau họng
Chữa viêm họng hạt bằng bài thuốc Đông y

Bài thuốc kịch độc thời khí trị chứng nghẹn khi nuốt, cổ họng khô rát, đau dữ dội gồm có: 

10 gam cam thảo kết hợp bạch linh, ngưu bàng tử, bạch thược, cát cánh, hoàng cầm, phòng phong, thăng ma mỗi thứ 12 gam, thêm 10 gam nhân sâm. Thêm 1 lát gừng tươi cùng 1,2 lít nước đem sắc thuốc. Sắc cạn lấy 120ml chia thành 5 lần uống trong ngày. 

Bài thuốc kinh dương minh tích nhiệt loại bỏ chứng nóng rát trong yết hầu, sốt cao, mệt mỏi, táo bón. 

Các thành phần thuốc gồm có: 10 gam chi tử, liên kiều, hoàng cầm và bạc hà kết hợp với cam thảo và đại hoàng mỗi thứ 20 gam. Ngoài bạc và và mang tiêu đem những thứ còn lại sao giòn rồi tán mịn. Mỗi lần sắc thuốc lấy 4g thuốc bột kết hợp cùng bạc hà và mang tiêu. 

Bài thuốc từ Đông y không gây tác dụng phụ, có thể gia giảm thành phần tùy đối tượng sử dụng. Viêm họng hạt khi đã chữa khỏi bằng đông y sẽ không bao giờ bị tái phát trở lại. 

Tuy nhiên hiện nay trên thị trường có rất nhiều vị thuốc bị làm giả, nhập lậu kém chất lượng. Nếu chọn điều trị bằng phương pháp Đông y bạn nên tìm hiểu kỹ đơn vị bốc thuốc, hoặc lựa chọn bài thuốc Đông y đã được gia giảm thành phần tạo thành viên hoàn uống tiện lợi.

Viêm họng hạt kiêng gì, ăn gì để nhanh khỏi bệnh?

Để có kết quả điều trị tốt, ngoài tuân thủ theo nguyên tắc điều trị, người bệnh cần kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý để tăng sức đề kháng cho cơ thể.

Thực phẩm nên bổ sung

  • Đồ xay nhuyễn, mềm: Súp, cháo giúp việc nhai nuốt dễ dàng hơn. 
  • Rau củ quả nhiều vitamin A, C, E: dâu tây, đu đủ, chuốt, quả kiwi, súp lơ,…
  • Thực phẩm giàu kẽm: ngao, sò, ốc, rau chân vịt, củ cải trắng, nấm,… giúp kích thích quá trình trao đổi chất, ngăn chặn sự tấn công củ virus, vi khuẩn. 
  • Uống nhiều nước, không để cổ họng bị khô.
viêm họng hạt
Người bệnh nên thiết lập chế độ ăn uống hợp lý

Viêm họng hạt nên kiêng

Thực phẩm có tính axit: Nhiều người khi bị đau rát họng hay ăn cam, bưởi, quýt tuy nhiên điều này là phản khoa học bởi trong những loại quả này có tính axit sẽ làm tăng nguy cơ phát triển của các triệu chứng. 

Thức ăn cay nóng: Thực phẩm có ớt, cà ri, hạt tiêu như xúc xích, kim chi,… sẽ khiến tình trạng viêm họng hạt trở nên nghiêm trọng hơn. 

Thực phẩm giàu chất béo: Các loại thịt đỏ và sản phẩm từ sữa sẽ không tốt cho những người bị viêm họng hạt bởi nó sẽ gây ức chế hệ thống miễn dịch của cơ thể.

Thực phẩm thô: Bánh mì nướng, salad chưa nấu chín có kết cấu thô sẽ làm trầy xước niêm mạc vòm họng gây ra các triệu chứng đau hơn.

Phòng ngừa viêm họng hạt tái phát 

Sau khi điều trị viêm họng người bệnh cần tuân thủ những biện pháp sau đây để ngăn ngừa bệnh tái phát: 

  • Vệ sinh răng miệng thường xuyên bằng cách đánh răng, súc miệng bằng nước sát khuẩn, nước muối sinh lý. 
  • Cung cấp đủ nước mỗi ngày. Không ăn hoặc uống đồ quá lạnh.
  • Không sử dụng chất kích thích như: thuốc lá, ma túy, rượu bia, cà phê,…
  • Thay đổi thói quen làm việc để tránh stress, căng thẳng.
  • Hạn chế làm việc trong môi trường bụi bẩn hay thường xuyên phải tiếp xúc với chất hóa học.
  • Đeo khẩu trang khi ra ngoài

Lưu ý: Khi ho, khạc đờm, giọt bắn của người viêm họng hạt có thể là tác nhân khiến người khỏe mạnh bị bệnh. Do đó bản thân người bệnh cần nêu cao ý thức cộng đồng, bảo vệ người thân cũng như bảo vệ chính mình. 

Viêm họng hạt là bệnh lý có nhiều diễn biến phức tạp và nguy hiểm. Vì vậy người bệnh cần sớm đi thăm khám nếu có triệu chứng. Hy vọng bài viết trên đây có thể giúp các bạn chủ động hơn trong việc nhận biết, chữa và phòng tránh bệnh viêm họng hạt.

Bài đọc thêm: 

Ngày đăng: 28/03/2020 - Cập nhật lúc: 9:06 PM , 02/04/2020

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *