Thứ 4, 20/10/2008
Skip Navigation Links
HOẠT ĐỘNG CHUNG
Đảm bảo tài chính cho công tác y tế dự phòng theo đúng quan điểm "Dự phòng là chính"  (14/09/2010)
Yên Bái là một tỉnh miền núi, phải nói miền núi là khó khăn, là dân trí thấp nhưng khó khăn và dân trí thấp ảnh hưởng như thế nào tới công tác phòng bệnh? Làm thế nào để giải quyết thực tế ấy? Chúng ta phải có cách nhìn thực tiễn, nhìn đúng bản chất sự vật.

ĐẢM BẢO TÀI CHÍNH CHO CÔNG TÁC Y TẾ DỰ PHÒNG

THEO ĐÚNG QUAN ĐIỂM “DỰ PHÒNG LÀ CHÍNH”

 

          Chúng ta luôn xác định “phòng bệnh là chính”, “phòng bệnh theo hướng tích cực chủ động”, lẽ ra ở những những nơi khó khăn - để giảm bớt gánh nặng bệnh tật thì việc phòng bệnh phải được đặc biệt quan tâm. Nhưng những khó khăn về kinh tế, những phong tục tập quán ngàn đời không dễ gì chuyển đổi. Đơn cử việc sử dụng hố xí, quản lý phân phòng các dịch bệnh lây theo đường tiêu hóa đã làm rất nhiều năm nhưng kết quả không được bao nhiêu. Việc tuyên truyền cho đồng bào hiểu ra ích lợi của việc sử dụng hố xí hợp vệ sinh tốn rất nhiều công sức, rồi cái nghèo đã ảnh hưởng đến việc xây dựng cái hố xí hợp vệ sinh và tập quán không sử dụng hố xí đã làm cho hố xí xây dựng xong lại bỏ đó … Người dân miền núi phải nhìn thấy thực tế mới làm theo.  Ví dụ,  cách đây mấy năm, vào năm 2006 tại xã Suối Giàng, huyện Văn Chấn xảy ra 1 vụ dịch tiêu chảy. Sau khi xem xét chúng tôi xác định đây là dịch tiêu chảy do ăn ở mất vệ sinh gây ra, nên sau khi cấp thuốc điều trị chúng tôi mời các trưởng bản họp dân và nói cho mọi người biết là do phân người, phân súc vật, rác thải xả ra bừa bãi nên mới sinh ra bệnh. Rác cần thu lại để đốt đi, phân người và súc vật thì đào hố thu gom lại, nhốt lợn lại không thả rông nữa. Chỉ 2 ngày sau toàn bộ đường làng, ngõ xóm sạch sẽ, lợn không còn con nào thả rông nữa; mấy chục bệnh nhân sau mấy ngày dùng thuốc đã khỏi. Người dân ở đó tin rằng dịch ỉa chảy là do ăn ở mất vệ sinh, vì vậy cần phải ăn chín uống sôi, cần phải làm hố xí hợp vệ sinh, cần phải thu gom phân gia súc vào một chỗ không cho chảy tràn ra ngoài… và phong trào đấy được xã duy trì khá lâu. Nhưng về sau vì dịch tiêu chảy ở đó không xảy ra nữa, việc đôn đốc nhắc nhở bị lơ là vì nhiều vấn đề khác đặt ra nên vấn đề vệ sinh phòng bệnh không còn được như trước.

Rõ ràng làm công tác phòng bệnh ở miền núi rất khó, đòi hỏi phải kiên trì và tốn rất nhiều công sức. Nó khó ngay trong việc nhận thức của các nhà quản lý, đơn giản như việc đề nghị hỗ trợ kinh phí để làm công tác phòng chống dịch thì câu trả lời là “tiền không thiếu, có dịch khắc có tiền”, rất khó để giải thích cho việc cần kinh phí để áp dụng các biện pháp phòng bệnh không để dịch xảy ra. Để đạt được mục tiêu “phòng bệnh là chính”, “phòng bệnh tích cực chủ động” thì vừa phải thuyết phục dân vừa phải thuyết phục các nhà quản lý. Muốn làm cho các nhà quản lý hiểu và ủng hộ thì phải làm được việc gì đó chứng tỏ hiệu quả của việc đầu tư, mà công tác phòng bệnh thì kết quả không dễ nhìn thấy ngay được vì trước đó không có dịch xảy ra, sau khi chi tiền làm công tác phòng bệnh thì cũng vẫn cho kết quả là dịch không xảy ra … Người hiểu thì cho rằng đó là kết quả của việc đầu tư kinh phí, người không hiểu thì vẫn có thể nói nếu không đầu tư cũng chẳng sao.

Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Yên Bái với biên chế thường xuyên khoảng 45-48 cán bộ, kinh phí chi thường xuyên thì trên 80% là chi lương, số còn lại chỉ đủ chi tiền điện, tiền nước, tiền điện thoại, không đủ chi công tác phí …, số tiền thu phí chưa khi nào đạt tới 10% tổng kinh phí, không đủ chi cho các hoạt động thu. Khó là như vậy nhưng không phải không thể làm được, bằng những cố gắng không biết mệt mỏi và bằng tất cả tâm huyết của mình Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Yên Bái đã chứng minh được vai trò không thể thiếu trong sự nghiệp bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân các dân tộc tỉnh Yên Bái. Bằng nhiều nguồn lực, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Yên Bái đã đào tạo được đội ngũ cán bộ đáp ứng được với yêu cầu phát triển : 4 cán bộ từ trung cấp lên đại học, 11 bác sĩ chuyên khoa I, 8 thạc sĩ, 5 đồng chí cử nhân hoặc cao cấp chính trị, hầu hết cán bộ đại học có chứng chỉ tin học … Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Yên Bái đã từng bước vươn lên trong việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào công tác phòng chống dịch bệnh tại địa phương và hỗ trợ các đơn vị bạn. Năm 2003, khi đó còn hết sức khó khăn Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Yên Bái đã xây dựng được 1 phòng xét nghiệm đạt tiêu chuẩn được Bộ Y tế  cho phép khẳng định kết quả xét nghiệm HIV (là tỉnh đầu tiên của các tỉnh miền núi phía bắc có phòng xét nghiệm đạt tiêu chuẩn). Đến năm 2005 lại là tỉnh đầu tiên xây dựng phòng xét nghiệm sinh học phân tử PCR và năm 2009 thì được Bộ Y tế cho phép xác nhận kết quả xét nghiệm vi rút cúm A/H1N1. Hiện nay Trung tâm đang xây dựng trung tâm đạt chuẩn quốc gia, được Cộng hòa Pháp giúp đỡ để xây dựng một số chỉ tiêu xét nghiệm đạt chuẩn ISO 17025.  Nhiều năm liền Yên Bái không có dịch bệnh lớn, dịch bệnh nguy hiểm xảy ra, một số vụ dịch xảy ra được phát hiện sớm, khống chế kịp thời không để lan rộng và không có tử vong. Phải nói ở một tỉnh miền núi nghèo đó là 1 thành tựu rất đáng ghi nhận.

          Chúng ta đều biết dịch bệnh gắn liền với môi trường, khí hậu, thời tiết, vì vậy trước những sự biến đổi khí hậu, sự suy thoái môi trường như hiện nay, chúng ta đang phải đối mặt với những diễn biến phức tạp của dịch bệnh. Để đáp ứng được với những diễn biến phức tạp của dịch bệnh, cần nhanh chóng củng cố lại hệ thống y tế dự phòng. Hiện nay nguồn lực cho y tế dự phòng đang suy giảm; một phần do bị phân tán nguồn lực vì tách nhỏ các đơn vị y tế dự phòng tuyến tỉnh, các chương trình dự án thuộc lĩnh vực y tế dự phòng không được triển khai đúng chỗ, tính chủ động trong công tác phòng chống dịch không được củng cố do không được chủ động quản lý nguồn lực… Riêng đối với các tỉnh miền núi nghèo cần nhận thức lại vấn đề thu phí y tế dự phòng, vì trong thực tế phí y tế dự phòng của các Trung tâm không đáng kể, không đủ để chi phí cho việc thu phí, và người dân không có khả năng chi trả, không nên coi thu phí y tế dự phòng là một khoản thu bổ sung cho các hoạt động y tế dự phòng hoặc cải thiện đời sống cán bộ y tế dự phòng.

Vấn đề cần được đề xuất là nếu thực sự chúng ta muốn “phòng bệnh là chính”, “phòng bệnh tích cực chủ động”, thì Nhà nước mà trước hết là ngành y tế cần đặc biệt quan tâm đến lĩnh vực này. Việc quan tâm ở đây phải được thể hiện bằng việc ưu tiên nguồn lực cho công tác y tế dự phòng như: đào tạo đội ngũ cán bộ, phân bổ kinh phí, đầu tư cho việc phát triển chuyên môn kỹ thuật y tế dự phòng.

Về vấn đề đào tạo. Phải mở rộng quy mô đào tạo, hình thức đào tạo, tăng định mức kinh phí cho định suất đào tạo cán bộ y tế dự phòng. Giao việc đào tạo một số đối tượng, một số việc cụ thể cho các trung tâm tuyến tỉnh và có kết cấu ngân sách cho việc này.

Về phân bổ kinh phí. Không nên đặt vấn đề thu phí y tế dự phòng để bổ sung ngân sách (đặc biệt là các tỉnh miền núi nghèo - như trên đã phân tích). Nhà nước phải đảm bảo kinh phí cho công tác y tế dự phòng. Việc phân bổ kinh phí y tế dự phòng không được áp dụng như các đơn vị sự nghiệp khác mà phải tính tới đặc thù công việc: đây là 1 công việc đặc biệt (nhiều khi là đặc biệt nguy hiểm), nhất là đối với các dịch bệnh chưa biết rõ đường lây, chưa biết rõ cách phòng mà cán bộ y tế dự phòng vẫn phải vào ổ dịch với các trang bị bảo hộ không thể nói là đảm bảo. Việc phân bổ kinh phí cần tính đến sự phát triển (những chi phí phát sinh do những trang thiết bị mới, phát triển kỹ thuật mới …) và cũng cần tính tới đặc thù miền núi, khó khăn; không thể phân bổ theo cách vẫn làm.

Công tác phòng chống dịch bệnh của chúng ta trước đây vốn được đánh giá cao, vì khi đó nguồn lực không nhiều nhưng tập trung, sự chênh lệch mức sống giữa cán bộ y tế với các cán bộ khác và giữa cán bộ y tế với nhau là không đáng kể, cán bộ y tế dự phòng yên tâm hoàn thành nhiệm vụ. Nhưng bây giờ có còn được như thế nữa không thì cần được nghiên cứu, nếu chậm khắc phục chắc sẽ ảnh hưởng tới sự nghiệp y tế dự phòng …

Gửi bài viết
Ý kiến trao đổi, thảo luận
Họ và Tên
Thư điện tử
 
Tệp đính kèm
Nội dung